Rhai eglurhadau / Some Clarifications

Scroll down to read the following in English.


Hoffa anarchwaethus amlygu rhai pwyntiau a wnaethwn yn ein herthygl “Ffasgiaid Prydeinig yn ceisio bachu Cymreictod“.

Goruchafwyr gwyn a Goruchafiaeth wen

Er bod y bachiad hwn gan ffasgiaid goruchafol gwyn Prydeinig o symbolau Cymreig yn ddatblygiad diweddar, rhaid pwysleisio bod y perthynas rhwng Cymry gwyn, gan gynnwys Cenedlaetholwyr Cymreig gwyn, a goruchafiaeth wen systematig yn un hen iawn. Ymddiheurwn am beidio â phwysleisio hyn yn fwy cadarn yn yr erthygl.

Y gwahaniaeth rhwng y ddwy ffordd defnyddir y term “goruchafiaeth wen” sy’n bwysig fan hyn. Yn yr ystyr cyntaf, ideoleg wleidyddol “cydwybodol” yw goruchafiaeth wen, gan ddisgrifio grwpiau ac unigolion gwyn penodol sy’n weld eu hun yn oruchaf oblegid eu gwynder. Caiff bron pob ffasgydd a grybwyllwyd yn yr erthygl eu disgrifio, gan eu hun neu gan eraill, fel goruchafwyr gwyn (neu “genedlaetholwyr gwyn”) yn yr ystyr hon.

Yn yr ail ystyr, “system o ddominyddu” yw goruchafiaeth wen, yr “ecsploetiaeth o bobl du a phobl eraill nad yw’n groenwyn yng nghymdeithas” (bell hooks, Talking Back: Thinking Feminist, Thinking Black)[1]. Fan hyn mae’r term yn disgrifio (ac yn ymosod ar) perthynas cymdeithasol nad yw o reidrwydd yn gydwybodol. Fel pwysleisia Jessie Daniels: “Mae goruchafiaeth wen yn yr Unol Daleithiau yn egwyddor drefniadol canolog o fywyd cymdeithasol yn hytrach na fudiad cymdeithasol ynysig yn unig” (Cyber Racism: White Supremacy Online and the New Attack on Civil Rights)[2]. Mae goruchafiaeth wen systematig wrth gwrs yn hynod o berthnasol i fodolaeth goruchafwyr gwyn penodol, fel dengys Daniels ei hun.

Cymhlethdod ychwanegol yw bod goruchafwyr gwyn, yn yr ystyr cyntaf, bron wastod yn wrth-Semitaidd – mae gwrth-Semitiaeth yn rhan hanfodol o’u goruchafiaeth wen, lle bod y perthynas rhwng gwrth-Semitiaeth strwythurol a goruchafiaeth wen yn yr ail ystyr yn fwy cymhleth.

Pan ddefnyddiodd anarchwaethus goruchafiaeth a goruchafol wyn yn yr erthygl, defnyddia hi yn ystyr cyntaf y term, gyda’r eithriadau o’r 32ain a’r 34ain troednodyn. Dylswn ni wedi egluro hyn, neu ddefnyddio term arall megis cenedlaetholwyr gwyn, ac rydym yn flin am beidio. Gan ystyried yr hyn a ddadleuwn dylswn ni wedi bod yn gliriach ar y mater. Ymddiheurwn am hyn.

Yn gyffredinol, defnyddir ffasgiaeth, yng nghyd-destun gwrth-ffasgiaeth, mewn modd cul yn debyg i’r disgrifiad uchod o oruchafiaeth wen yn yr ystyr cyntaf. Er bod ffasgiaeth yn yr ystyr yma wrth gwrs yn gysylltiedig i ac yn rhan o ddominyddu systematig, gan gynnwys goruchafiaeth wen systematig a gwrth-Semitiaeth strwythurol, defnyddir hi yma i briodoli grwpiau, ideolegau a gwladwriaethau penodol ac yn y blaen, gyda nifer ohonynt yn hunan-ddisgrifio fel ffasgiaid.

Yn y modd cul hwn defnyddiodd anarchwaethus y term ffasgiaeth yn yr erthygl. Serch hyn hoffwn bwysleisio nad ydym yn credu taw dyma’r unig ffordd gellid neu ddylsid defnyddio’r term.

Goruchafwyr gwyn Prydeinig a goruchafiaeth wen Gymreig

Ffocws yr erthygl oedd y datblygiad diweddar hwn rhwng ffasgiaid Prydeinig a symboliaeth Cymreig. Gellid dim ond gwneud hyn trwy siarad am hiliaeth – olrheiniodd anarchwaethus y bachiad o symbolau Celtaidd gan oruchafwyr gwyn byd-eang (yn yr ystyr cyntaf). Gerllaw defnydd tocenistaidd o’r iaith Gymraeg a chipio symbolau Cymreig, bachwyd symbolau a hanesion Cenedlaetholdeb Cymreig gan rai ffasgiaid Prydeinig diweddar. Fan yma fe bwysleisiodd anarchwaethus nad yw Cenedlaetholdeb Cymreig erioed (hyd yn hyn) wedi cymryd ffurf ffasgaidd, goruchafol gwyn (eto, yn yr ystyr cyntaf). Yn debyg, ni chafodd Cymru erioed cyfundrefn ffasgaidd goruchafol gwyn cynhenid Cymreig a Chymraeg. Mae pob math o gyfundrefn, gan gynnwys testunau’r erthygl, wedi bod yn Prydeinllyd, os nad Seisnigaidd hyd y bywyn.

Dydi hyn ddim yn golygu nad yw Cymry gwyn (gan gynnwys Cenedlaetholwyr Cymreig gwyn) yn rhan complisit o oruchafiaeth wen systematig yn yr ail ystyr. Dydi hi ddim chwaith yn golygu bod Cymru yn wag o wrth-Semitiaeth strwythurol. Crybwyllwyd hyn yn yr erthygl (er nid trwy’r termau hyn).[3] Dylswn ni wedi pwysleisio hyn fwy wrth ystyried ein dadl, ac ymddiheurwn am beidio gwneud hyn.

Mae anarchwaethus wedi ceisio pwysleisio’r pwyntiau hyn yn erthygl uniaith Gymraeg arall. Fel dywedai Charlotte Williams, mae yna dueddiad ymysg Cymry gwyn i anwybyddu hiliaeth yng Nghymru, fel petai e’n gorffen ger y ffin. Caiff hanes caethfeistri Cymreig, gwladychwyr Cymreig, terfysgoedd hiliol yn erbyn pobl nad oedd yn wyn ac Iddewon, cyfraniadau i’r prosiect Imperialaidd Prydeinig, mentrau gwladychol “annibynnol” megis Patagonia a hiliaeth pob dydd yng Nghymru ei dileu yn feunyddiol. Hyd yn oed pan ymosoda Genedlaetholdeb Cymreig ar Brydeindod a hanes yr ymerodraeth Brydeinig, mae ganddo dueddiad cyfleus i anghofio’r gorffennol hwn. Ond y gorffennol hwn ffurfia’r Gymru lle cawn fyw.

Mae’r perthynas rhwng Cymru a goruchafiaeth wen systematig yn rwystr sylweddol i unrhyw berson gwyn sy’n dymuno arddel Cymreictod radical heddiw – fel gwnaiff anarchwaethus. Fel dadleuwn cynt, ni chawn Gymru Rydd nes i ni ddymchwel dominyddiaeth systematig, gan gynnwys hiliaeth. Nid yw anarchwaethus yn honni deall sut ddaw’r fath dymchweliad.

Cenedlaetholdeb(au) Cymreig presennol a hanesyddol

Hoffa anarchwaethus pwysleisio bod ein perthynas i genedlaetholdeb Cymreig yn un o feirniadaeth gartrefol. Fel anarchiaid yn erbyn gwladwriaethau, ni dderbynnir ein safiad fel un cenedlaetholgar gan y rhan fwyaf o genedlaetholwyr Cymreig. (Yn debyg, ni dderbynnir ein safiad yn un anarchaidd gan rai anarchiaid oblegid ein hagwedd i’r “cwestiwn cenedlaethol”. Wastod ar y tu fas…) Gellid cymharu ein perthynas i “genedlaetholdeb Cymreig” i berthynas anarchydd frwydr-ddosbarth i “sosialaeth”, neu anarchydd gwrthryfelgar i’r Red Army Faction.

Nid amddiffyniad o genedlaetholdeb Cymreig hanesyddol oedd bwriad yr erthygl. Yn hytrach, lle drafodwn genedlaetholdeb Cymreig, roeddem yn mynnu nad ffasgaidd oedd ei ymddangosiadau cyfundrefnol cyn belled. Nid yw hyn yn cau allan posibilrwydd ffasgiaeth Gymreig ddi-Brydeinig yn y dyfodol, na chwaith yn golygu bod y fath bachiad o Gymreictod gan ffasgiaid Prydeinig heb wenwyn. Rhaid ymosod ar ffasgiaeth, pa bynnag baner y codant. Rhaid hefyd ymosod ar y bachiad hwn o symbolau Cymreig gan ffasgiaid Prydeinig. Fel gwrth-ffasgiaid Cymreig mae digon i wneud. Dewch i ni fynd ati!




anarchwaethus would like to clarify certain points made in the article “British fascists try to appropriate Welsh symbols”.

White supremacists and white supremacy

We want to emphasise that whilst the appropriation by British white supremacist fascists of Welsh symbols is a recent development, the relation of white Welsh people, including white Welsh nationalists, to systematic white supremacy is not. We apologise for not emphasising this more strongly in the article.

The difference here lies between two ways in which the term “white supremacy” is used. The first sense is white supremacy as a “conscious” political ideology, describing certain white individuals and organisations who regard themselves as superior because of their whiteness. Almost all of the fascists mentioned in the article would describe themselves and be described as white-supremacists (or “white nationalists”) in this sense.

The second sense is white supremacy as a “system of domination”, the “exploitation of black people and other people of color in this society” (bell hooks, Talking Back: Thinking Feminist, Thinking Black). Here the term describes (and attacks) a social relationship which isn’t necessarily conscious. As Jessie Daniels puts it: “White supremacy in the United States is a central organizing principle of social life rather than merely an isolated social movement” (Cyber Racism White Supremacy Online and the New Attack on Civil Rights). The existence of particular, overt white supremacists is of course intimately related to this systematic white supremacy, as Daniels herself demonstrates.

An added complication is that white supremacists, in the first sense, are almost invariably anti-Semitic – anti-Semitism is an essential aspect of their white supremacism, whereas the relationship between white supremacy in the second sense and structural anti-Semitism is more complex.

When anarchwaethus used white supremacy and supremacist in the article, it was using it in the first sense of the term, with the exceptions of the 32nd and 34th footnote. We should have clarified this, or used a different term such as white nationalists, and we are sorry that we didn’t. Considering the points we were making we should have been more clear. We apologise for this.

Fascism, in the context of anti-fascism, is generally used in a narrow way similar to white-supremacist in the first sense described above. Whilst fascism in this sense is of course connected to and a part of systematic domination, including systematic white supremacy and structural anti-Semitism, it is again used here to refer to particular groups, ideologies, states etc., many of which self-describe themselves as fascist.

This narrow definition was how anarchwaethus was using the term fascism in the article. We would like to stress however that we don’t think this is the only way the term can or should be used.

British white supremacists and Welsh white supremacy

The article’s focus was this recent development between British fascists and Welsh symbolism. This can only be done by talking about racism – anarchwaethus traced the appropriation of Celtic symbols by white supremacists worldwide (in the first sense). Alongside tokenistic use of the Welsh language and taking Welsh symbols, some recent British fascists have appropriated Welsh Nationalist symbols and histories. anarchwaethus here stressed that Welsh Nationalism has never yet taken a fascist, white-supremacist form (again, in the first sense). Likewise, Wales has never yet had a native Welsh and Welsh speaking white-supremacist fascist organisation. All such organisations, including those that were the subject of the article, have on the contrary had Britishness, if not Englishness, at their core.

This does not mean however that white-Welsh people (including white Welsh nationalists) are not a complicit part of systematic white supremacy in the second sense. Nor does it mean that Wales is devoid of structural anti-Semitism. We pointed towards this in the article (albeit not using these terms). [3] We should have emphasised it more considering the point we were making, and we are sorry that we didn’t.

anarchwaethus has tried to emphasise these points in another article (written in Welsh). As Charlotte Williams puts it, there is a tendency amongst white Welsh people to simply ignore racism in Wales, as if it ends at the border. The history of Welsh slave owners, Welsh settlers, local race riots against people of colour and Jews, participation in the British Imperial project, “independent” colonial ventures such as the Gwladfa in Patagonia and everyday racism in Wales are daily erased. Even when Welsh Nationalism attacks Britishness and the legacy of the British Empire, it has a tendency to conveniently forget this past. But it is this past which forms the Wales in which we live.

This relation of systematic white supremacy to Wales is a significant barrier to any white person who wishes to assert a radical Welshness today – as anarchwaethus does. As we have previously argued, there is no Free Wales until systematic dominations, such as racism, are abolished. anarchwaethus does not claim to understand how this abolition will take place.

Existing and historic Welsh Nationalism(s)

anarchwaethus would like to emphasise that our relation to existing and historic Welsh nationalism is intimately critical. As anarchists against states, many Welsh nationalists would not accept our position as nationalist.[4] (Likewise, our stance on the “national question” means that some anarchists would not accept our position as anarchist. Wastod ar y tu fas…) Our relation to “Welsh nationalism” might compare to a class-struggle anarchist’s relation to “socialism”, or an insurrectionary anarchist’s relation to the Red Army Faction.

We did not intend the article to be a defense of historic Welsh nationalism. Rather, where we discussed Welsh nationalism, it was to assert that its organisational manifestations cannot, so far, be described as fascist. This doesn’t rule out a future non-British Welsh fascism, nor does it mean that these appropriations of Welshness by British fascists aren’t toxic. Fascism, whatever banner it raises, must be attacked. This recent appropriation by British fascists of Welsh symbols must also be attacked. As Welsh antifascists there’s a lot to be done. Dewch i ni fynd ati!


Nodiadau / Notes

[1][2] Cyfieithiad anarchwaethus – gwelwch y Saesneg uchod am y dyfyniadau gwreiddiol.

[3] Yn y paragraff “Wrth gwrs, nid yw hyn yn golygu bod Cymru yn genedl radical o’i hanfod heb hiliaeth na gorthrymder, fel cred rhai Cymry gwyn naïf…” ac hefyd yn y troednodyn “Rhaid, wrth siarad am yr hanes hwn o ran enedlaetholdeb Cymreig, peidio ag anwybyddu hanesion hiliol yng Nghymru, yn enwedig rôl nifer o Gymry yn yr ymerodraeth Brydeinig.” / In the paragraph, “Of course, this does not mean that Wales is some essentially radical nation without racism or oppression, as some niaive white Welsh people believe…” and also in the footnote “We must, whilst talking about this history regarding Welsh nationalism, not ignore racist histories in Wales, in particular the role of many Welsh people in the British empire.”

[4] Serch hyn, ma ychydig o hanes o affinedd neu hyd yn oed uniad rhwng rhai gwerinaethwyr Cymreig asgell-chwith ac anarchiaid. Gwelwch, er enghraifft, hanesion Ian Bone neu Dafydd Ladd. / All the same, there is a sparse history of affinity and even convergence between some left-wing Welsh republicans and anarchists. See for example, the histories of Ian Bone or Dafydd Ladd.

Advertisements

Beth yw “intersectionality” yn Gymraeg?

cynheidre
Meddiant Glofa Cynheidre yn ystod Streic y Glowyr gan grwpiau cefnogi menywod lleol

Gormes

Ma sawl fath o ormes yn y byd mawr. Ac ma sawl fath o ormes yng Ngwalia fach. Tenantiaid yn cal eu bwrw allan o’u cartrefu, ffoaduriaid yn cal eu carcharu. Tranc ein hiaith.

Gair eang yw gormes. Ond ma hefyd sawl enw i’r mathau cyffredinol o ormes. Hiliaeth; patriarchaeth; y system ddosbarth (a chyfalafiaeth); gorthrwm pobl anabl (“ableism“); dominyddu anifeiliaid arall; strwa’r amgylchedd – dyma mond rhai ohonynt.

Nid Noson Lawen o bell ffordd. Ond ma wrth gwrs sawl frwydr yn erbyn gormes ‘fyd. Cawn wrthsefyll troadau allan, gwrthwynebu’r “UKBA”, brwydr yr iaith. Cawn gwrth-hiliaeth, gwrth-gyfalafiaeth, ffeminyddiaeth.

Intersectionality

Ystyr y term Saesneg “intersectionality” yw bod y mathau gwahanol o ormes, dominyddu a gwahaniaethu yn ymgroesi ei gilydd. Maent yn intersecto. Nid ydynt yn cwbl annibynnol o’i gilydd na chwaith yn cau ei gilydd allan fel petai. Mae menyw Ddu yn cael profiad o rywiaeth (“sexism“) ac o hiliaeth. Ond nid yn unig profi’r ddwy ormes arwahan wnaiff hi, ond profi’r un wedi plethu trwy’r llall fel petai – hiliaeth rywiaethol a rhywiaeth hiliol. Bathodd Kimberlé Williams Crenshaw y term intersectionality er mwyn ddadansoddi a mynnu newid i brofiadau menywod Du. Yn ei phapur academaidd esboniai “…gan fod y profiad intersectional yn fwy na swm hiliaeth a rhywiaeth, dydi dadansoddiad nad yw’n cyfrifo am intersectionality methu gafaelyn fodlonus a’r modd penodol darostyngir menywod Du.”[1] Ers anerchiad Crenshaw yn 1989, defnyddir y term i ddadansoddi (a brwydro yn erbyn!) groes-toriad sawl fath o ormes.

Nid am brofiadau unigolion yn unig y defnyddir y gair intersectional, ond hefyd wrth siarad am y systemau neu’r strwythurau sydd yn gormesu a’r ffyrdd maent yn rhyngblethu a chyfuno. Ys wetos bell hooks: “Patriarchaeth gyfalafol gwyn-oruchafol imperialaidd”.[2][3]

Gwelir gwreiddiau’r term intersectionality yn natganiad y “Combahee River Collective” yn 1974. Datganant fod “y prif systemau o ormes yn gydgloadol [“interlocking“]. Cyfuniad y gorthrymderau hyn sy’n creu cyflyrau ein bywydau.”[4][5] Dyma oedd cyfundeb o ffeminyddion lesbiaidd Du, a’u dadansoddiad yn ynghlwm i’w brwydr yn erbyn gormes ar sail hîl, rhywedd (“gender“), rhywioldeb (“sexuality“) a dosbarth. Fel Crenshaw, ysgrifennant o’u hunaniaeth fel Americanesau-Affricanaidd. Siaradant am “simultaneity” gormes (ei “chyd-ddigwyddiad”), rhagflaenydd i intersectionality Crenshaw. Mynnant beidio uwchraddio neu ddarostwng un fath o ormes i fath arall. Ni chredant, yn wahanol i nifer o’r ffeminyddion gwyn yr oeddent yn beirniadu, mai rhywedd oedd y gormes “allweddol”, “bwysicaf”.

Nid Crenshaw na’r Combahee River Collective oedd y cyntaf i siarad am gyfuniad sawl fath o ormes wrth gwrs. Mae pobl eisoes wedi anerchu yn erbyn – ac ymladd yn erbyn – gormes cyfunol. Ond nhw oedd ymysg y cyntaf i ddechrau rhoi termau penodol i’r cyflwr hwn. Wrth ddefnyddio intersectionality fel arf yn erbyn gormes rhaid parchu gwreiddiau’r gair ym mrwydrau menywod Du.

combahee-river-collective
Aelodau o’r Combahee River Collective yn protestio yn erbyn ymosodiadau rhywiol a llofruddiaeth 12 menyw Du yn ardal Boston, 1979.

Intersectionality a Chymru

“Rhan annatod o ymgyrchoedd y Gymdeithas [yr Iaith Gymraeg] yw ymladd yn erbyn y drefn Brydeinig gan gynnwys y drefn gyfalafol sydd wedi arwain at leihad yn nifer y siaradwyr Cymraeg ac wedi dinistrio cymaint o gymunedau Cymraeg eu hiaith … Dyna pam roedd cefnogaeth y CYIG i lowyr Cymru yn ystrod eu streic yn rhywbeth mor naturiol a hawdd i’w rhoi.”

Y Grym Di-Drais, Nodion Ffred Ffransis, 1986

“Gall ffeminyddiaeth Gymreig newydd … fod yn gymorth nid yn unig wrth adeiladu Cymru lai rhywiaethus ond hefyd Cymru sydd â mwy o ryddid rhag effeithiau hirdymor gwladychu diwylliannol.”

Finding a voice in two tongues: gender and colonization (yn Our Sister’s Land), Jane Aaron, 1994 [6]

Arf gref yw intersectionality wrth geisio chwalu gormes yng Nghymru heddiw. Mae tranc yr iaith ynghlwm i Brydeindod a chyfalafiaeth, fel noda Ffred Ffransis uchod. Roedd streic y glowyr (1984-5), ymdrech mawr yn erbyn cyfalaf, hefyd yn adeg fawr i’r frwydr ffeminyddol (fel mae’r llun uchod yn tystio). Mae Jane Aaron yn ei thestun yn dangos bod hanes ein patriarchaeth ynghlwm i wladychu Brad y Llyfrau Gleision. Mae gobeithion gwrth-batriarchaidd yn wrth-wladychol felly.

Yn aml ddathlir y ffaith bod brwydr yn intersectional. Mae cwffio gormes cydblethiedig heb os yn rhywbeth i ddathlu. Ond mae rhyngblethiad gormes yn rhywbeth anodd a rhwystredig, yn ein bywydau ac yn ystod ein brwydrau. Ac wrth gydnabod bod sawl math o ormes yn y byd, a’u bod nhw mewn perthynas cymhleth gyda’i gilydd, rhaid sylweddoli bod hi’n bosib i grŵp sydd yn honni eu bod yn ymladd math benodol o ormes ail-greu math arall. Dyma oedd sbardun y Combahee River Collective: eu bod yn bosib i ffeminyddion (a oedd yn wyn a dosbarth canol) fod yn hiliol a gwrth-ddosbarth gweithiol. Dyma gymhlethdod ein byd. Cawn gwrth-gyfalafwyr batriarchaidd, cawn ffeminyddion trawsffobaidd, ac yn y blaen. Siwd ma menyw yn ymwneud ag undeb llafur sydd â thueddiadau patriarchaidd felly? Siwd ma menyw-draws yn ymwneud â grŵp ffeminyddol sydd ag aelodau trawsffobaidd? Gormod o weithie ma rhaid ymladd y frwydr “tu fewn” i’r frwydr fel petai, cwffio sawl fwystfil gormesol heb ysbaid.

paulrobesonproudvalley
David Goliath, cymeriad Paul Robeson, yn ymateb i hiliaeth rhai o’i gyd-glowyr yn y ffilm “Proud Valley” (1940). [7]

Fel man ymadael mae intersectionality yn cwnnu sawl cwestiwn strategol anodd felly.

Pryd dylwn ni ymdrefnu arwahan (er enghraifft, grŵp i bobl traws yn unig) neu ar y cyd? Os ffocysir ar un frwydr benodol, siwd ma gwneud hyn heb anwybyddu ac ail-greu gorthrymderau gwahanol? Beth yw rôl person nad yw’n dioddef, neu sy’n rhan o achosi, y gormes dan gwestiwn (rôl dynion syth ac untu (“cis“) wrth chwalu patriarchaeth er enghraifft)?

Siwd i frwydro dros yr iaith heb gymathu i gomersialeiddio cyfalafiaeth a buddion y crachach parchus? Siwd i ddelio a thueddiad hanesyddol y mudiad llafur i Seisnigeiddio yng Nghymru? Siwd i ddatblethu Cymreictod a goruchafiaeth-wen? Siwd i chwalu patriarchaeth Gymreig a chwalu ein gwladychiad gan Loegr?

Intersectionality yw dechreuad, nid diweddglo, brwydr fawr a chymhleth.

Intersectionality yn Gymraeg

Mae’n hen bryd ceisio cyfieithiad, neu fathu gair tebyg newydd, am intersectionality.

Cynnig anarchwaethus yw “rhyngblethu”.

Mae sawl ormes yn plethu, yn ymnyddu, ac yn ffurfio hen anghenfil newydd. Mae’n bosib dilyn llinyn un ormes, ond yn rhywle mae’n dechre gwau, yn igam-ogam, yn drefnus fanyn ac yn gymhleth ac anniben fan arall, gan glymu â sawl llinyn arall i greu gorthrwm ein byd, “cyflwr ein bywydau”.

Cadwyn megis cwlwm Celtaidd yw gormes ein gwlad – rhaid ei datblethu’n ara deg, a’i dorri’n reit gloi.

Darllen Pellach

Demarginalizing the Intersection of Race and Sex: A Black Feminist Critique of Antidiscrimination Doctrine, Feminist Theory and Antiracist Politics”. Kimberlé Williams Crenshaw

The Combahee River Collective Statement”. Combahee River Collective

Atodiad: Gormes neu Ecsbloetio

Wrth i’r Combahee River Collective ymdrin â chymhlethdod gormes mi roedd y ffeminyddion “Autonomia” (awtonomaidd neu “autonomist“) a’r mudiad “Cyflogau am Waith-Tŷ” (“Wages for Housework“) yn ymdrin â chymhlethdod ecsbloetio. I siarad yn fras, ddatblygodd theori’r cyntaf trwy feirniadaeth o’r mudiad ffeminyddol (a welant yn cynrychioli buddion menywod gwyn, syth a dosbarth-canol), lle ddatblygodd theori’r ail trwy feirniadaeth o fudiad y gweithwyr a mudiadau gwrth-gyfalafol (a welant yn cynrychioli buddion gweithwyr gwrywaidd).

Anodd yw rhannu’r ddau gysyniad – math o ormes yw ecsbloetio mewn ffordd, eto mae ecsbloetio yn dibynnu ar ormes yn ogystal. Ond pwyslais ecsbloetio fan yma yw meddiant llafur – bod cynnyrch a gwerth gwaith unigolyn, neu grŵp o unigolion (y gweithwyr), yn cael ei fachu oddi wrthynt er budd unigolyn neu grŵp arall (y cyfalafwyr – y meistri a’r perchnogion), neu at ryw bwrpas arall (cyfalaf). Pwyslais y ffeminyddion awtonomaidd, ac eraill, megis Angela Davies a Selma James oedd ecsbloetio gwaith menywod dosbarth gweithiol (gan gynnwys gwaith di-dâl yn y cartref) gan ddynion a chyfalafiaeth. Ar drywydd tebyg, mae nifer yn y traddodiad radical Du – fel W. E. B. Du Bois, C. L. R. James, Selma James ac Angela Davies unwaith eto, wedi pwysleisio ecsbloetio llafur pobl Du (o gaethwasiaeth i garchardai).

Cynt roedd y rhan helaeth o anarchyddion a Marcswyr traddodiadol ac Ewropeaidd wedi uwchraddio dosbarth a’r frwydr rhwng llafur (gwrywaidd, cyflogedig) a chyfalaf fel y categorïau pwysicaf. Mi wnaeth y theorïau a’r brwydrau newydd hyn pwysleisio rhan hanfodol a chanolig gorthrwm menywod a phobl Du i weithrediad cyfalafiaeth a bodolaeth dosbarth. Nid gweddillion oes cyn cyfalafiaeth, na chwaith gormes eilradd a fydd yn diflannu “ar ôl” y chwyldro gwrth-gyfalafol yw hiliaeth a phatriarchaeth, ond elfen hanfodol o ecsbloetio cyfalafiaeth a’r frwydr yn ei herbyn.

Enghreifftiau da (er weddol ddwys) o theori diweddarach o’r ongl “materiaethol” hon yw:

Nifer o’r testunau yn y LIES Journal

Y pennawdau ar hîl a rhywedd yn Endnotes #3

Caliban and the Witch Silvia” Silvia Frederici

Nodiadau

1 “Because the intersectional experience is greater than the sum of racism and sexism, any analysis that does not take intersectionality into account cannot sufficiently address the particular manner in which Black women are subordinated.” “Demarginalizing the Intersection of Race and Sex: A Black Feminist Critique of Antidiscrimination Doctrine, Feminist Theory and Antiracist Politics”. Kimberlé Williams Crenshaw

2Imperialist white supremacist capitalist patriarchy”. Ma bell hooks yn esbonio’r brawddeg (heb yr “imperialist”) yn y fideo Cultural Criticism & Transformation, bell hooks

3 Kyriarchy” yw’r enw mae rhai, yn dilyn Elisabeth Schüssler Fiorenza yn 1992, yn rhoi am system cyfuniadol o ormes.

4The most general statement of our politics at the present time would be that we are actively committed to struggling against racial, sexual, heterosexual, and class oppression, and see as our particular task the development of integrated analysis and practice based upon the fact that the major systems of oppression are interlocking. The synthesis of these oppressions creates the conditions of our lives.” “The Combahee River Collective Statement”. Combahee River Collective

5 Nid barnau rhagfarnllyd a ddigwyddir nawr ac yn y man yw gormes i Crenshaw na’r Combahee River Collective. Maent yn pwysleisio mae rhywbeth beunyddiol a phersonol, yw gormes, ond hefyd rhywbeth strwythurol. Nid opiniwn unigolyn hiliol mewn gwagle yw hiliaeth er enghraifft, ond system bwer sydd yn cynnwys unigolion hiliol argyhoeddedig ond hefyd hanes strwythurol goruchafiaeth wen, o gaethwasiaeth i’r system garchardai. Mae Andrea Smith yn pwysleisio’r pwynt bwysig hyn (ymysg trafod sawl peth arall) yn ei thestun “The Problem with “Privilege”“:

“That is, the undoing of privilege occurs not by individuals confessing their privileges or trying to think themselves into a new subject position, but through the creation of collective structures that dismantle the systems that enable these privileges”

6 “A new Welsh feminism, following a parallel route, may not only aid in the construction of a less sexist Wales but also of one more free from the long-term effects of cultural colonization.”

7 Fe wetodd Robeson am Gymru mai yno ddeallodd “am y tro cyntaf brwydrau [dosbarth gweithiol] pobl gwyn  a Du llaw yn llaw – pan es i lawr glofa yng Nghwm Rhondda, a byw yn eu mysg nhw”. Welsh miners’ hero Paul Robeson’s life to be turned into a film by 12 Years a Slave director, Wales Online.

Wyddoch chi am gynigion eraill am intersectionality yn Gymraeg, neu oes gyda chi cynnig eich hun?